โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการและนิทรรศการเรียนรู้เรื่องโขน มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี

บริบทและเหตุผล

การดำเนินงานในครั้งนี้คือโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการเรียนรู้เรื่องโขน และนิทรรศการเรียนรู้เรื่องโขน ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 1–30 สิงหาคม 2568 ณ ห้องจัดนิทรรศการหมุนเวียน ชั้น 1 อาคารสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี (ในเมือง) โดยมีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2568 ซึ่งได้รับเกียรติจาก ผศ.ดร.คณิศรา ธัญสุนทรสกุล อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี เป็นประธานในพิธี โครงการนี้จัดขึ้นโดยมีเหตุผลความจำเป็นในการเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา 12 สิงหาคม 2568 ในฐานะที่ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์การแสดงโขนไทย มุ่งสร้างศูนย์กลางการเรียนรู้สำหรับนักเรียน นักศึกษา และประชาชน ให้ได้สืบสาน ถ่ายทอด และตระหนักถึงคุณค่าของโขนไทย ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น “มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมวลมนุษยชาติ” โดยองค์การยูเนสโก (UNESCO) เมื่อปี พ.ศ. 2561

กิจกรรมและการดำเนินงาน

ในระหว่างวันที่ 1–30 สิงหาคม 2568 ได้มีการเปิดนิทรรศการและการจัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการอย่างหลากหลาย กิจกรรมหลักประกอบด้วย นิทรรศการเฉลิมพระเกียรติและพระราชกรณียกิจด้านโขนของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง นิทรรศการมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ และนิทรรศการองค์ความรู้เรื่องโขน ควบคู่ไปกับกิจกรรมสาธิตเชิงปฏิบัติการ ได้แก่ การบรรยายประวัติศาสตร์โขน การสาธิตการวาดหน้าโขน การสาธิตการปักเครื่องแต่งกายโขน การสาธิตการทำศิราภรณ์และเครื่องประดับ ตลอดจนการบรรเลงดนตรีไทยประกอบการแสดงตลอดช่วงการจัดงาน

ภาคีเครือข่ายความร่วมมือ (หุ้นส่วน)

ความสำเร็จของการขับเคลื่อนการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมในครั้งนี้ เกิดจากการบูรณาการความร่วมมืออย่างเข้มแข็งภายในสถาบันอุดมศึกษาและการประสานงานภาคีเครือข่าย นำโดย สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี (นำโดย ผศ.ดร.คณิศรา ธัญสุนทรสกุล อธิการบดี) ทำงานร่วมกับ สาขาวิชาศิลปะการแสดง คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ และชมรมโขนและดนตรีไทย มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ตลอดจนการสนับสนุนเนื้อหาและแนวคิดจากมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ โดยมีสถานศึกษา เครือข่ายเยาวชน และประชาชนทั่วไปในจังหวัดอุดรธานีเข้าร่วมเรียนรู้กิจกรรมอย่างพร้อมเพรียง

ผลผลิตจากโครงการ

จากการดำเนินโครงการดังกล่าว ส่งผลให้เกิดนิทรรศการและพื้นที่การเรียนรู้เรื่องโขนไทยเต็มรูปแบบตลอด 1 เดือนเต็ม ณ อาคารสำนักศิลปะและวัฒนธรรม ยิ่งไปกว่านั้น นักเรียน นักศึกษา และประชาชนผู้เข้าร่วม ได้รับองค์ความรู้ ทักษะเชิงช่างศิลป์ไทย (การวาดหน้า การปักเครื่อง การทำศิราภรณ์) ตลอดจนเกิดการสร้างความตระหนักรู้และการส่วนร่วมของเยาวชนรุ่นใหม่ในการอนุรักษ์สืบสานมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของชาติอย่างเป็นรูปธรรม

ผลลัพธ์

โครงการมุ่งสู่ผลลัพธ์ที่ครอบคลุม 2 มิติ ได้แก่:

• มิติ SDG 4 (Quality Education - การศึกษาที่เท่าเทียมและมีคุณภาพ): ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) และการศึกษาด้านวัฒนธรรมภูมิปัญญา ผ่านการเปิดพื้นที่เรียนรู้นอกห้องเรียนที่เปิดให้ทุกคนเข้าถึงได้ฟรี ช่วยสร้างทักษะ ความรู้ และความเข้าใจในศิลปะการแสดงชั้นสูงให้แก่นักเรียน นักศึกษา และประชาชนทั่วไป
• มิติ SDG 11 (Sustainable Cities and Communities - เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน): สนับสนุนการปกป้อง คุ้มครอง และสืบสานมรดกทางวัฒนธรรมและธรรมชาติของโลก (Target 11.4) ผ่านการรักษาและถ่ายทอดการแสดง "โขนไทย" ซึ่งเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมวลมนุษยชาติ (UNESCO) ให้คงความมีชีวิต สร้างความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม และส่งเสริมให้อุดรธานีเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้มรดกทางวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน

UDRU Office of Arts and Culture Hosts Khon Exhibition and Practical Workshop to Honor Her Majesty Queen Sirikit The Queen Mother and Safeguard UNESCO Heritage

Udon Thani Rajabhat University, in collaboration with the Performing Arts Program and the Khon and Thai Music Club, organizes a month-long Khon exhibition and practical workshop to honor Her Majesty Queen Sirikit The Queen Mother and promote UNESCO Intangible Cultural Heritage.

Context & Rationale

This cultural preservation initiative centered on the "Khon Practical Workshop and Exhibition Project," held from August 1 to 30, 2025, at the Rotating Exhibition Hall (1st Floor), Office of Arts and Culture, Udon Thani Rajabhat University (City Campus). The official opening ceremony took place on August 6, 2025, presided over by President Asst. Prof. Dr. Kanissara Thansunthornsakul. The primary rationale of this month-long project is to honor Her Majesty Queen Sirikit The Queen Mother on the auspicious occasion of Her Majesty's Birthday Anniversary on August 12, 2025, recognizing Her Majesty as the royal patron of Khon performance art. The project aims to establish a learning hub for students and the general public to appreciate, safeguard, and perpetuate Thai Khon, which was inscribed as UNESCO Intangible Cultural Heritage of Humanity in November 2018.

Activities & Operations

From August 1 to 30, 2025, a comprehensive exhibition alongside interactive workshops was operationalized. Core activities included royal tribute exhibitions detailing Her Majesty's contributions to Khon, showcases of the SUPPORT Foundation's preservation efforts, and educational displays on Khon performance arts. Furthermore, practical workshop operations featured live demonstrations of Khon facial painting, traditional costume embroidery, headpiece (Siraphorn) crafting, historical lectures, and live Thai classical music performances throughout the event.

Multi-Stakeholder Partnerships

The successful execution of this cultural safeguarding initiative relied on a unified collaboration among academic departments and student organizations. The project was spearheaded by the Office of Arts and Culture, Udon Thani Rajabhat University (led by President Asst. Prof. Dr. Kanissara Thansunthornsakul), working in direct partnership with the Performing Arts Program (Faculty of Humanities and Social Sciences) and the Khon and Thai Music Club. The initiative was further enriched by knowledge frameworks from the SUPPORT Foundation and engaged local schools, youth groups, and community members across Udon Thani Province.

Project Outputs

As a direct outcome of these joint operations, a fully functional 1-month learning exhibition on Thai Khon was successfully operated at the Office of Arts and Culture. Moreover, attending students, youth, and citizens acquired hands-on craftsmanship insights (facial painting, embroidery, and headpiece crafting). Ultimately, the initiative generated heightened community awareness and active youth engagement in preserving Thailand's UNESCO-recognized intangible cultural heritage.

Outcomes

The project aims for comprehensive outcomes across 2 key dimensions:

• SDG 4 (Quality Education): Promotes lifelong learning and cultural literacy through free, accessible public learning environments, cultivating deep appreciation and artistic skills related to traditional Thai performing arts among students and community members.
• SDG 11 (Sustainable Cities and Communities): Safeguards and preserves global cultural heritage (Target 11.4) by maintaining the vitality of Thai Khon—a UNESCO Intangible Cultural Heritage of Humanity. Fostering heritage transmission strengthens cultural identity and supports Udon Thani's development as a sustainable, culturally rich learning community.

https://culture.udru.ac.th/website/oac-news262/