ประชุมและกิจกรรมโครงการผลิตปุ๋ยคอกคุณภาพสูง จากสัตว์ธนาคารโค–กระบือเพื่อเกษตรกรตามพระราชดำริ

บริบทและเหตุผล

การดำเนินงานในครั้งนี้คือโครงการผลิตปุ๋ยคอกคุณภาพสูง จากสัตว์ธนาคารโค–กระบือเพื่อเกษตรกรตามพระราชดำริ อำเภอโซ่พิสัย ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม 2568 ณ กลุ่มธนาคารโค–กระบือ บ้านโคกกระแช ตำบลถ้ำเจริญ อำเภอโซ่พิสัย จังหวัดบึงกาฬ โดยมี นายสมพงษ์ พันธ์ดี ปศุสัตว์อำเภอโซ่พิสัย คณะทำงานวิทยาลัยนวัตกรรมแห่งบึงกาฬ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี และสถานีพัฒนาที่ดินบึงกาฬ เป็นผู้ร่วมขับเคลื่อนหลัก โครงการนี้จัดขึ้นโดยมีเหตุผลความจำเป็นในการส่งเสริมให้เกษตรกรลดการใช้สารเคมีทางการเกษตร ลดต้นทุนการผลิต และสร้างมูลค่าเพิ่มจากของเสียในฟาร์มเลี้ยงสัตว์ (มูลโค-กระบือ) โดยการนำนวัตกรรมและเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดินมาแปรรูปเป็นปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง มุ่งสร้างความมั่นคงทางอาหาร ยกระดับรายได้ และฟื้นฟูความสมบูรณ์ของดินในพื้นที่เกษตรกรรมอย่างยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ

กิจกรรมและการดำเนินงาน

เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม 2568 ได้มีการจัดประชุมชี้แจงแนวทางการดำเนินงานและจัดกิจกรรมฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการให้แก่สมาชิกกลุ่มธนาคารโค–กระบือ บ้านโคกกระแช กิจกรรมหลักประกอบด้วยการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตปุ๋ยคอกคุณภาพสูง เช่น การใช้สารสารสอยหรือ พด. จากสถานีพัฒนาที่ดิน การผสมสูตรปุ๋ยหมักอินทรีย์เพื่อเพิ่มธาตุอาหารในดิน การจัดการและควบคุมกระบวนการหมักอย่างถูกวิธี ตลอดจนการสาธิตการนำปุ๋ยคอกคุณภาพสูงไปใช้ในพื้นที่แปลงเกษตรกรรมของตนเองเพื่อลดการซื้อปุ๋ยเคมีราคาแพง และการวางแนวทางการรวมกลุ่มแปรรูปเพื่อจำหน่ายเป็นรายได้เสริมแก่ชุมชน

ภาคีเครือข่ายความร่วมมือ (หุ้นส่วน)

ความสำเร็จของการขับเคลื่อนโครงการเกษตรยั่งยืนในครั้งนี้ เกิดจากการผสานพลังของภาคีเครือข่ายพหุภาคีในระดับพื้นที่ นำโดย วิทยาลัยนวัตกรรมแห่งบึงกาฬ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ในฐานะสถาบันอุดมศึกษาด้านการถ่ายทอดนวัตกรรมและวิชาการ ทำงานร่วมกับ สำนักงานปศุสัตว์อำเภอโซ่พิสัย (นำโดย นายสมพงษ์ พันธ์ดี ปศุสัตว์อำเภอโซ่พิสัย และเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงาน) สถานีพัฒนาที่ดินบึงกาฬ ในฐานะผู้สนับสนุนเทคโนโลยีปรับปรุงบำรุงดิน ตลอดจน กลุ่มธนาคารโค–กระบือเพื่อเกษตรกรตามพระราชดำริ บ้านโคกกระแช ตำบลถ้ำเจริญ ที่ร่วมลงมือปฏิบัติและขับเคลื่อนโครงการในระดับฐานราก

ผลผลิตจากโครงการ

จากการดำเนินโครงการดังกล่าว ส่งผลให้กลุ่มเกษตรกรบ้านโคกกระแชได้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยีและเกิดกระบวนการผลิตปุ๋ยคอกคุณภาพสูงจากมูลโค–กระบืออย่างเป็นรูปธรรม ยิ่งไปกว่านั้น เกษตรกรผู้เข้าร่วมได้รับองค์ความรู้ในการปรุงแต่งและปรับปรุงคุณภาพดินด้วยสารอินทรีย์วัตถุ ช่วยลดปริมาณขยะและของเสียทางการเกษตร ตลอดจนเกิดเป็นแนวทางการรวมกลุ่มผลิตปุ๋ยอินทรีย์ของชุมชนเพื่อใช้เองในแปลงเกษตรและสร้างผลิตภัณฑ์ปุ๋ยคอกคุณภาพสูงเพื่อจำหน่ายในท้องถิ่นต่อไป

ผลลัพธ์

โครงการมุ่งสู่ผลลัพธ์ที่ครอบคลุม 3 มิติ ได้แก่:

• มิติ SDG 1 (No Poverty - ขจัดความยากจน): ช่วยลดค่าใช้จ่ายในการซื้อปุ๋ยเคมีราคาแพงให้แก่เกษตรกรรายย่อย และสร้างโอกาสในการเพิ่มรายได้จากการผลิตและจำหน่ายปุ๋ยคอกคุณภาพสูง ช่วยให้ครัวเรือนเกษตรกรมีรายได้เสริมและมีความมั่นคงทางเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน
• มิติ SDG 2 (Zero Hunger - ขจัดความหิวโหย): สนับสนุนระบบการผลิตอาหารและเกษตรกรรมที่ยั่งยืน การใช้ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงช่วยปรับปรุงโครงสร้างดิน เพิ่มผลผลิตทางการเกษตรที่ปลอดภัยไร้สารเคมีตกค้าง เสริมสร้างความมั่นคงทางการอาหารในระดับชุมชนและผู้บริโภค
• มิติ SDG 15 (Life on Land - ระบบนิเวศบนบก): ส่งเสริมการปกป้อง ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศบนบกอย่างยั่งยืน โดยการลดการใช้สารเคมีที่ทำลายดิน ป้องกันการเสื่อมโทรมของดิน (Soil Degradation) ปรับปรุงชีววิทยาในดินด้วยสารอินทรีย์ และส่งเสริมการจัดการเกษตรหมุนเวียน (Circular Agriculture) ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

Bueng Kan Innovation College, UDRU Partners with Local Livestock and Land Development Offices to Launch High-Quality Organic Fertilizer Project from Royal Cattle-Buffalo Bank in So Phisai District

Bueng Kan Innovation College of Udon Thani Rajabhat University, alongside the So Phisai District Livestock Office and Bueng Kan Land Development Station, organized meetings and hands-on activities to produce high-quality manure-based organic fertilizer from the Royal Cattle-Buffalo Bank at Ban Khok Krachae.

Context & Rationale

This sustainable agricultural initiative involved the implementation of the high-quality organic fertilizer production project utilizing livestock manure from the Royal Cattle-Buffalo Bank for Farmers. Held on August 15, 2025, at the Cattle-Buffalo Bank Group in Ban Khok Krachae, Tham Charoen Sub-district, So Phisai District, Bueng Kan Province, the event was jointly driven by Mr. Somphong Phandee (So Phisai District Livestock Officer), Bueng Kan Innovation College of Udon Thani Rajabhat University, and the Bueng Kan Land Development Station. The key rationale of this initiative is to assist local farmers in reducing chemical fertilizer costs, eliminating farm waste through value-addition (cattle/buffalo manure), and restoring soil health. By integrating soil technology innovations, the project strengthens food security, uplifts agricultural incomes, and advances sustainable land management in accordance with the Royal Initiatives.

Activities & Operations

On August 15, 2025, operational activities began with a stakeholder meeting and a practical training workshop for members of the Ban Khok Krachae Cattle-Buffalo Bank Group. Key activities focused on delivering technology transfer for high-quality organic fertilizer production, including using bio-microbial activators (LDD additives) supplied by the Land Development Station, formulating nutrient-rich compost recipes, and mastering proper fermentation techniques. Furthermore, practical demonstrations were conducted on applying high-quality manure fertilizers to crop fields, alongside discussions on forming a community-based enterprise to package and commercialize organic fertilizers for extra household income.

Multi-Stakeholder Partnerships

The successful delivery of this sustainable agricultural model was powered by an integrated multi-stakeholder network at the district level. The academic and innovation anchor was provided by Bueng Kan Innovation College, Udon Thani Rajabhat University. This unit collaborated directly with the So Phisai District Livestock Office (led by District Livestock Officer Mr. Somphong Phandee and field staff) and the Bueng Kan Land Development Station, which supplied technical expertise and microbial technological inputs. These public and academic entities worked closely with the primary beneficiaries: the Royal Cattle-Buffalo Bank Group at Ban Khok Krachae, Tham Charoen Sub-district.

Project Outputs

As a direct outcome of these joint operations, the Ban Khok Krachae farming group successfully adopted organic fertilizer manufacturing techniques using local livestock manure. Moreover, participating farmers gained practical knowledge in soil enrichment using bio-organic materials, effectively reducing agricultural waste. Ultimately, the project established a community-led organic fertilizer production network, enabling farmers to produce eco-friendly soil amendments for their own farms while creating marketable fertilizer products for local distribution.

Outcomes

The project aims for comprehensive outcomes across 3 key dimensions:

• SDG 1 (No Poverty): Reduces financial burdens on smallholder farmers by cutting expensive chemical inputs and generating new income streams through the production and sale of high-quality organic fertilizer, strengthening grassroots economic resilience.
• SDG 2 (Zero Hunger): Supports sustainable food production systems and resilient agricultural practices. Incorporating high-quality organic fertilizer enriches soil nutrients, boosts chemical-free crop yields, and enhances local food security for communities.
• SDG 15 (Life on Land): Promotes the protection, restoration, and sustainable use of terrestrial ecosystems by preventing soil degradation, restoring soil biodiversity through organic matter, and advancing eco-friendly circular agricultural management.

https://bk1.udru.ac.th/วิทยาลัยนวัตกรรมแห่งบ-31/